سيزدهمين روز هر ماهي در گاهنامه ايراني تير يا تيشتر نام دارد.

در سالنامه ايرانی 3746 روز سيزده فروردين به جشن سيزده بد‌ر نام گذاری شده است.

 

نام گذاری اين روز:

 

در سيزدهمين روز از تیر ماه، آرش كمانگير، پهلوان ايرانی با پرتاب تير، مرز ميان ايران و توران را جدا كرد و در پي آن اشتی  مردمی را ميان توران و ايران كه سال ها در جنگ بودند پايدار ساخت. به يادبود او ايرانيان جشن تيرگان را در ماه تير برپا كردند و سيزدهمين روز از هر ماهي را در تير يا تيشتر ناميدند.

 

تِشتر یا تير كيست؟

 

در استوره هاي ايراني،  تِشتر یا تير ايزد بانوي بارندگي است كه در آسمان‌ها به ريخت اسپ سپيدي در رهروي است و هرگاه با ديوي به نام اَپوش بجنگد و برنده شود، سالي پر از سبزي و خرمي و باران در پيش است. از سويي گويند كه جمشید شاه پیشدادی هم هر سال در روز سیزده نوروز در دشت سبز و خرم چادر بر پا می کرده و بارهمگاني می داده که سپس به گونه آیین درمی آید و از همين روي ايرانيان روز سيزدهم فروردين كنار سبزه‌ها، چشمه سارها و جويبارها مي‌روند و بويژه زنان كه نماينده آناهيتا، ايزد بانوي آب هستند با نوازش سبزه‌ها و گره زدن آنها {داستان گره زدن سبزه در پايين آورده شده}، پشتيباني خود را از ايزد بانوي باران نشان مي‌دهند.

 

برگزاری آيين جشن سيزده بدر:

 

نياكان ما پس از دوازده روز جشن که یاد آور دوازده ماه سال است، روز سیزدهم را پایان جشن بزرگ نوروز می دانستند. امروزه هم هنوز روز سيزدهم فروردين همانند شب پاياني چهارشنبه سال جايگاه ويژه‌اي دارد. اگر با چهارشنبه ‌سوري به پيشواز نوروز مي ‌رويم، با سيزده بدر همراه با جشن و شادي به پسواز آن مي ‌رويم.

 

آنان از بامداد روز سيزده فروردين سفره نوروزی را بر مي چيدند و سبزه ها را با خود بر مي داشتند و به دشت، بيابان و کشتزارها مي بردند و به نشان ‌پيشكشي به ايزد بانوی آبها، به آب روان مي سپردند و با نيايش به درگاه اهورامزدا آرزوی بارش باران و سالی پر از فراوانی و شادی می كردند.

 

آنان در زمین تازه روییده و سرسبز و آکنده از انبوه گل و گیاهان بياباني به شادی، ترانه سرایی، پایکوبی، بازی های گروهی، بادبادک پرانی، سوارکاری، هماورد جویی جوانان، آب پاشی و آب بازی می پرداختند و با گرد آوری سبزه از دشت و كوه به پختن آش و خوراکی های ویژه مي پرداختند، که همه ریشه در فرهنگ زیبای ايراني دارد و آن شاد کردن، خنداندن و آشتی و در پي آن فروریختن اندیشه های پلید و تیره و دوری از جنگ و ستيز است.

در فرهنگ کهن ايراني روزهاي سال هميشه با شادی سپري مي شد، كه اين يكی از برتری های آن بر ديگر فرهنگ ها در جهان است، همچنین این فرهنگ کهن هميشه با کژباوری ها ستيز می كرده است.

 

بخشی دیگر از آیین های زيباي سیزده بدر با سرنوشت در پیوند است، برای نمونه: فال گوش ایستادن، فال گیری و به ویژه فال کوزه، گره زدن سبزی و گشودن آن، بخت گشایی که درسمرقند و بخارا رواج دارد ونمونه های پرشماردیگر...

 

سبزه گره زدن:

 

در استوره هاي كهن ايران، مَـشـیـه و مَـشـیـانـه ( آدم و حوا) روز سیزدهم فروردین با گره زدن دو شاخه ی موُرد، برای نخستین بار در جهان پایه پيوند خود را بنا هشتند. امروزه هم دختران و پسران دم بخت با گره زدن سبزه در روز سيزده فروردين با گواه گرفتن پرهام (طبيعت) از اهورامزدا آرزوی پيوندی خوب می كنند.

 

ناخجستگی روز سيزده و شماره سيزده:

 

در فرهنگ ایران هیچ یک از روزهای سال ناخجسته شمرده نشده،  ولی پس از تاخت تازیان به ایران و آمدن اسلام، چون آنان هفت روز در هر ماه را ناخجسته می دانستند و سیزده هم در شمار آن بود، ناخجستگی سيزده از اينجا ريشه گرفت.

 

جشن سيزده بدرتان خجسته باد